واگرایی شاخصها به دومین روز رسید؛
بورس در فاز استراحت
پروانه کُبره: بورس تهران در آغاز معاملات هفته سوم دیماه، با رفت و برگشت شاخصهای سهامی وارد فاز تازهای از احتیاط شد. تشدید تحولات در عرصه جهانی در کنار عقبنشینی هیجانات بازارهای دارایی، ریتم معاملات در بورس تهران را تغییر داده است. بازار سهام پس از 22 روز صعود متوالی، اینک 4روز معاملاتی است که به سمت دورهای از استراحت و متعادل شدن انتظارات حرکت کرده است. بررسیها نشان میدهد این عقبنشینی بیش از آنکه ناشی از ریزشهای احتمالی و مباحث مرتبط با تکنیکال باشد، متاثر از افزایش احتیاط معاملهگران در مواجهه با تغییر وضعیت متغیرهای بیرونی و تثبیت دستاوردهای صعود اخیر است.
در جریان معاملات دیروز، بورس تهران رفتاری دوگانه از خود به نمایش گذاشت؛ بهطوریکه شاخص کل با نوسانی محدود توانست اندکی در مسیر صعودی حرکت کند، اما شاخص هموزن برای دومین روز معاملاتی تحت فشار عرضهها عقب نشست. بر اساس نظر تحلیلگران، شرایط فعلی بازار عمدتا تحتتاثیر نوسانات اقتصادی و شرایط سیاسی حاکم بر جهان و مهمتر از آن عدم قطعیتهای کنونی است. از این رو شاید استفاده صرف از نسبتهای بنیادی گمراهکننده باشد. بررسیهای «دنیای اقتصاد» نشان میدهد، اکنون نسبت قیمت به سود بازار از 8واحد عبور کرده و در محدوده میانگین تاریخی قرار دارد. از این رو بازار ممکن است در این نقاط احتیاط بالاتری به خرج دهد. در صورتی که محرک قوی وجود نداشته باشد یا معادلات سیاسی تغییر کند، بازار میتواند به فاز ریزشی بازگردد.
استارت معاملات با احتیاط حداکثری
همانطور که قابل پیشبینی بود بورس نخستین روز معاملاتی هفته را پس از تعطیلی روز شنبه با احتیاط کامل آغاز کرد. معاملات بورس تهران روز گذشته، با رشد شاخص کل و کاهش ارتفاع شاخص هموزن کلید خورد. شاخص کل در این روز با رشد ناچیز 0.02درصدی به کار خود پایان داد و شاخص هموزن نیز کاهش قابلتوجه 1.38درصدی را ثبت کرد.
آمار معاملات یکشنبه، 14 دی ماه حاکی از آن است که ارزش دادوستدهای خرد بازار سهام به حدود ۲۶ هزار و 182میلیارد تومان رسیده است. 10 روز معاملاتی است که این سنجه آماری در سطوح بالای 20 همت قرار دارد که سیگنالی مثبت محسوب میشود. با این حال، جریان ورود و خروج پول حقیقی همچنان منفی باقی ماند و بیش از ۲هزار و 487میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد. بسیاری از کارشناسان معتقدند حرکت دست به عصای معاملهگران میتواند به خروج پول حقیقی دامن بزند. واگرایی عملکرد شاخص کل و شاخص هموزن نیز مؤید همین موضوع است. رشد ناچیز شاخص کل در کنار ریزش شاخص هموزن اگرچه نشان میدهد بازار در مرحلهای از جابهجایی سهام میان سبدهای سرمایهگذاری قرار دارد، اما از سویی یک پیام مهم نیز مخابره میکند، در چنین فضایی، معاملهگران ترجیح میدهند با احتیاط بیشتری در نمادهای کوچک و متوسط فعالیت کنند و در مقابل، تمرکز خود را بر سهام بزرگتر و نقدشوندهتر بازار قرار دهند. از سویی خروج پول حقیقی در کنار ارزش معاملات بالا بیانگر افزایش سرعت گردش پول و شناسایی سود کوتاهمدت است.
فردین آقابزرگی، کارشناس ارشد بازارهای مالی نیز در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» با اشاره به وضعیت اخیر معاملات بازار سهام اظهار کرد: به نظر میرسد بازار سهام پس از رشدهای اخیر، وارد فاز تعادلی شده است. شاخص کل که در مقطعی تا محدوده ۴میلیون و ۱۶۰ هزار واحدی پیشروی کرده بود، پس از آن وارد فاز اصلاح شد و تا سطح ۳میلیون و 980هزار واحد هم عقبنشینی کرد. این کاهش اگرچه تا حدودی جبران شد، اما در عمل به تخلیه هیجانات کوتاهمدت و چینش مجدد سبدهای سرمایهگذاری نیز منجر شده است.
به گفته او چنانچه فشار فروش در نمادهای کوچک کاهش یابد و جریان پول دوباره به سمت کلیت بازار حرکت کند، میتوان انتظار داشت که شاخص هموزن نیز در ادامه معاملات، عملکرد متعادلتری را به ثبت برساند. در غیر این صورت، برتری نسبی سهام بزرگ و شاخصساز همچنان ادامهدار خواهد بود.
شرط مهم تداوم صعود بورس
بورس تهران پس از ثبت سقفهای جدید در هفته گذشته، در روزهای اخیر با عقبنشینی و افزایش احتیاط معاملهگران همراه شده است. تجربه دورههای صعودی سالهای گذشته نیز نشان میدهد تداوم حرکت بازار در مسیر رشد، مستلزم جابهجایی تدریجی سهام میان گروههای مختلف است. در این فرآیند علاوه بر جذب پولهای تازهنفس، حباب قیمتی نیز شکل نخواهد گرفت. بررسی متغیرهای بنیادین و عوامل اثرگذار بر روند بورس حاکی از آن است که در صورت عدم بروز ریسکهای غیرمنتظره و شوکهای نوظهور، بازار سهام همچنان از پتانسیل مناسبی برای ادامه مسیر صعودی برخوردار است.
در این میان، با توجه به اینکه بازارهای موازی از جمله ارز، طلا و سکه در محدودههای تاریخی قرار دارند و نشانههایی از اشباع قیمتی در این بازارها مشاهده میشود؛ این مهم نیز میتواند بخشی از سرمایههای خرد سرگردان را به سمت بازار سهام هدایت کند. اگرچه آمارها نشان میدهد برآیند ورود و خروج پول حقیقی همچنان منفی است. در ماههای اخیر جریانهایی از سرمایههای خرد وارد بورس شده، اما هنوز بخش قابلتوجهی از سرمایههایی که پیشتر از بازار سهام خارج شده بودند، به تالار شیشهای بازنگشتهاند. از این رو، تداوم روند صعودی بورس بیش از هر چیز به تقویت اعتماد سرمایهگذاران و فعال شدن گردش پول میان سبدها گره خورده است. کارشناسان بازار سرمایه نیز بر این باورند که بازگشت اعتماد سرمایهگذاران میتواند ریتم معاملات را متعادلتر کرده و مسیر رشد بازار را هموار کند.
چرا بورس محتاط شد؟
انتشار اخبار غیرمنتظره از تحولات جهانی، از جمله تشدید تنشهای بینالمللی همزمان با نوسانات کمرمق اصلاح در بازارهایی که به سقفهای تاریخی رسیده بودند، فضای احتیاط را بر بورس تهران حاکم کرد. در چنین شرایطی، پیشروی ریسکها موجب شد معاملهگران با رویکردی محافظهکارانهتر عمل کنند و بخشی از سودهای شناساییشده خود را نقد کنند. از اینرو این امر در نهایت به عقبنشینی نماگرهای سهامی منجر شد. کارشناسان میگویند تداوم ابهام در مورد جزئیات بودجه و نحوه اثرگذاری متغیرهای کلان بر سودآوری شرکتها، همچنان مانعی جدی بر سر بازگشت تقاضای پایدار به بازار سرمایه محسوب میشود. حتی ممکن است این نااطمینانیها باعث شود بورس تهران در مسیر اصلاح زمانی و استراحت معاملاتی طولانیتری قرار گیرد. وضعیتی که تا زمان شفافتر شدن چشمانداز سیاستهای اقتصادی و کاهش ریسکهای بیرونی، میتواند ادامهدار باشد. بورس تهران در روزهای گذشته با فراز و فرود بسیار همراه بوده است، اما در نهایت توانست با کسب بازدهی مثبت در محدوده سبز باقی بماند.
در همین رابطه محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی با اشاره به وضعیت بازار سرمایه در روزهای گذشته اظهار کرد: اگر بخواهیم نگاهی تحلیلی به روند روزهای اخیر بازار سرمایه داشته باشیم، میتوان گفت که بورس تهران یکی از پرنوسانترین مقاطع کوتاهمدت خود را پشت سر گذاشته است. طی این مدت، مجموعهای از متغیرهای بنیادین اثرگذار بر بازار فعال شدند و همین موضوع باعث شد واکنش بازار بیش از آنکه آرام و تدریجی باشد، به شکل هیجانی و پرتلاطم نمایان شود.
او با بیان اینکه در این فضا شاخص کل با نوسانات قابلتوجهی مواجه شد و حتی در مقطعی، افتی بیش از ۱۰۰ هزار واحد را نسبت به سقفهای اخیر تجربه کرد، گفت: شاخص هموزن نیز که نماینده بهتری از وضعیت نمادهای کوچک و متوسط است، از این فشار فروش در امان نماند و همجهت با شاخص کل عقبنشینی کرد. اما در معاملات روز چهارشنبه و دیروز فضای بازار تا حدی تغییر کرد و شاهد پیگیری معاملات در محدودههای مثبت بودیم؛ هرچند همچنان جدال میان خریداران و فروشندگان بهوضوح در جریان است. این رفتار بازار نشان میدهد که سرمایهگذاران هنوز به جمعبندی نهایی نسبت به شرایط جدید نرسیدهاند و نوعی تردید و احتیاط بر تصمیمگیریها سایه انداخته است.
به گفته این کارشناس، مهمترین اتفاق بنیادینی که طی روزهای گذشته رخ داد، تغییر رئیس کل بانک مرکزی بود. او افزود: نهادی که بهعنوان یکی از متولیان اصلی بازار پول، اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیمی بر بازار سرمایه دارد. حضور عبدالناصر همتی، بهعنوان چهرهای شناختهشده و اثرگذار در حوزه سیاستگذاری اقتصادی، بهطور طبیعی انتظارات جدیدی را در بازار ایجاد کرده است. واکنش بازارهای موازی، بهویژه بازار غیررسمی ارز نیز نشان داد که این تغییر مدیریتی از نگاه فعالان اقتصادی بیاهمیت نبوده و میتواند در کوتاهمدت منشأ نوسانات جدید باشد.
او در ادامه گفت: از منظر تکنیکال و رفتاری، محدوده ۴میلیونی شاخص کل میتواند بهعنوان یک سطح حمایتی مهم برای بازار سرمایه در نظر گرفته شود. همچنین در شاخص هموزن، محدوده حوالی یک میلیون واحد، نقش حمایت کلیدی برای نمادهای کوچک و متوسط را ایفا میکند. حفظ این سطوح میتواند مانع از تشدید فشار فروش شود.
این کارشناس بازارهای مالی در پایان تاکید کرد: روی کار آمدن همتی میتواند در کوتاهمدت پالس مثبتی برای بازار سرمایه تلقی شود. بهویژه در مقایسه با سیاستهای شدیدا انقباضی دوره قبل که چندان همسو با تقویت بازار سهام نبود. با این حال، مسیر آینده بورس بیش از هر چیز به عملیاتی شدن برنامهها و نوع نگاه سیاستگذار جدید به بازار سرمایه وابسته است. در شرایط فعلی، بازار سهام میتواند هم بستری برای تامین مالی و هم ابزاری برای بازسازی اعتماد سرمایهگذاران باشد. مشروط بر آنکه تصمیمات اقتصادی از ثبات، شفافیت و نگاه بلندمدت برخوردار باشند.
