برجام

اقتصادنیوز: حضور چهره‌هایی چون محمدجواد ظریف، وزیر خارجه اسبق ایران و عباس عراقچی که سابقه مذاکرات برجام را در کارنامه دارند، در کنار مسعود پزشکیان، گمانه زنی‌ها درباره فراهم شدن بستر لازم برای بازگشت به مذاکرات با غرب قوت بخشیده است.

سعیده‌سادات فهری: آغاز سفر رئیس‌‌‌جمهور به آمریکا و حضور در مجمع سالانه سازمان ملل متحد در نیویورک، شایعات درباره کلید خوردن دوباره گفت‌وگو میان ایران و کشورهای درگیر در پرونده هسته‌‌‌ای را شدت بخشیده و امیدواری به بازگشت برجام به صحنه سیاست خارجی را افزایش داده است. اما آیا برجام که قراردادی مربوط به سال ۲۰۱۵ است و نطفه آن حدود یک‌دهه پیش بسته شد، امکان احیا دارد؟ آیا این توافق تاریخی که زمینه‌‌‌ساز برچیده شدن برخی از تحریم‌‌‌های جهانی علیه ایران بود، هنوز زنده است؟

از زمان انعقاد برجام در ۲۳ تیرماه ۱۳۹۴ تا امروز، ۹سال زمان سپری شده است؛ ولی شرایطی که به لحاظ وضعیت غنی‌‌‌سازی در ایران و وضع تحریم‌‌‌ها از سمت طرف مقابل وجود دارد، به دلیل خروج یک‌‌‌جانبه دونالد ترامپ، رئیس‌‌‌جمهور پیشین آمریکا از برجام در اردیبهشت‌ماه ربطی به آن مقطع ندارد. امروز وضعیت غنی‌‌‌سازی ایران نسبت به آنچه در برجام آمده، از چند منظر تغییر کرده است. نخست شروع غنی‌‌‌سازی ۶۰درصدی از سوی ایران است که قبلا چنین اقدامی صورت نمی‌‌‌گرفت. دومین مساله آغاز مجدد غنی‌‌‌سازی ۲۰‌درصدی است که با…

سال ۲۰۲۵ برای بسیاری از کشورهای منطقه و سیاست بین‌الملل نشانه‌‌‌هایی از ابهام امنیتی را منعکس می‌‌‌سازد. هر گاه فضای سیاست جهانی مبتنی بر ابهام امنیتی و راهبردی باشد، در آن شرایط گزینه‌‌‌های متفاوت و حتی متعارضی در روابط کشورها شکل می‌گیرد. ایران، ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ باید مرزبندی‌‌‌های جدیدی را در دستور کار قرار دهند. برخی از نظریه‌‌‌پردازان اعتقاد دارند که به قدرت رسیدن ترامپ ضریب و احتمال همکاری‌‌‌های متقابل ایران و سیاست بین‌الملل را افزایش خواهد داد.

سخنان اخیر دکتر مسعود پزشکیان در مورد حل مشکلات اقتصادی، بیش از پیش موجب توجه به مساله تحریم و سیاست خارجی شده‌‌‌ است. کارشناسان اتفاق نظر دارند که بدون رفع تحریم‌‌‌ها و انجام گشایشی در سیاست خارجی، مشکل می‌‌‌توان انتظار گشایش چندانی در شرایط اقتصادی را داشت. مشکل تنها آثار مستقیم تحریم نیست، مشکل اصلی تالی فاسدهای تحریم است. در درستی سخن دکتر پزشکیان در مورد ضرورت جلب حداقل ۱۰۰میلیارد دلار سرمایه خارجی برای تحقق رشد ۸درصدی و رفع ناترازی‌‌‌ها و... تردیدی نیست.

مذاکرات پشت پرده بین ایالات متحده و ایران در عمان قبل از موفقیت برجام جریان داشت. اظهارات اخیر مقام‌های رسمی ایران و عراقچی نشان از تمایل ایران برای شرکت در مذاکرات مستقیم با آمریکا در یکی از کشورهای منطقه دارد.

روابط اقتصادی رو به رشد روسیه و ایران که ناشی از منافع متقابل در بخش‌های مختلف، به‌ویژه انرژی است، برجسته شده است.

کیهان: جناب آقای پزشکیان، رئیس‌جمهور محترم در بخشی از اظهارات خود در نشست خبری اخیر گفت: «اگر بتوانیم مسئله FATF و برجام و هرگونه ارتباط با دنیا را حل کنیم، اشتغال و سرمایه‌گذاری در کشور به وجود بیاید، نه تنها می‌توانیم معضلات را حل کنیم، بلکه می‌توانیم کشور را به چشم‌انداز‌های ترسیم‌شده از سوی مقام معظم رهبری برسانیم.»؛

ایرنا: سخنگوی کاخ سفید در واکنش به اظهارات مسعود پزشکیان رئیس جمهوراسلامی ایران درباره برجام گفت: معتقدیم دیپلماسی بهترین روش است اما اکنون از آن بسیار دور هستیم.

دنیای‌اقتصاد: سخنگوی اتحادیه اروپا در گفت‌‌‌وگویی با تاکید بر اهمیت باز نگه داشتن کانال‌‌‌های دیپلماتیک به منظور ازسرگیری مذاکرات هدفمند احیای توافق هسته‌‌‌ای، درباره فعالیت‌‌‌های هسته‌‌‌ای ایران ابراز نگرانی کرد. «پیتر استانو» سخنگوی سرویس سیاست خارجی اتحادیه اروپا در گفت‌‌‌وگویی مطرح کرد که این نهاد اروپایی به منظور باز نگه داشتن کانال‌‌‌های دیپلماتیک برای بررسی فرصت‌‌‌های ازسرگیری مذاکرات هسته‌‌‌ای هدفمند، با ایران و دیگر شرکای برجام (توافق هسته‌‌‌ای) فعالانه تعامل دارد.

وزیر امورخارجه درباره برجام گفت: برجام هنوز چارچوب مناسبی است تا ما را به یک توافق جدید رهنمود کند.

اوراسیا ریویو در ادامه ادعا کرد، شباهت‌‌‌های پزشکیان و سلف او؛ حسن روحانی، چشمگیر است. هر دو به عنوان صدا‌‌های میانه‌رو در داخل ‌ایران تلقی ‌می‌شوند که مایل به تعامل با غرب هستند.

ايسنا: نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین در بیانیه‌ای در جلسه شورای حکام اعلام کرد که برجام بر اثر اقدامات غرب غیرقابل‌اجرا شده است.

ایرنا: یک دیپلمات اروپایی مدعی شد: اتحادیه اروپا همچنان از ادامه گسترش نگران کننده برنامه هسته‌ای ایران نگران است. ایران به شدت از تعهدات خود در برجام خارج شده و به دانش برگشت ناپذیری دست یافته است.

اقتصادنیوز: پزشکیان در مراسم تکریم و معارفه عراقچی در وزارت امور خارجه ایران نیز تاکید کرد که اولویت دولت او جست‌وجوی راه‌هایی برای رفع تحریم‌هاست.

اقتصادنیوز: عباس عراقچی وزیر امور خارجه جدید ایران در مصاحبه با خبرگزاری کیودو ژاپن در تاریخ ۲۲ اوت، قطب نمای سیاست خارجی در دوره ریاست جمهوری مسعود پزشکیان را تبیین و به اولویت‌های دولت چهاردهم در دستگاه دیپلماسی پرداخت.

مهر: رئیس سازمان آژانس انرژی اتمی اعلام کرد: هم‌اکنون حرف جدید استکبار و صهیونیست ترس از بمب اتم نیست و ترس از قدرت صنعت هسته‌ای ایران است آنها را به واهمه می‌اندازد چرا که ایران در حال ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای است.

اقتصادنیوز: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جدید ایران عنوان کرد، پاسخ ایران به ترور شهید اسماعیل هنیه «دقیق و حساب شده» خواهد بود. گروهی مدعی‌اند که قدرت مانور عراقچی برای پیشبرد استراتژی تعامل سازنده، فارغ از مخالفت‌خوانی‌ها در داخل به فعل و انفعال‌های منطقه منوط است.

اقتصادنیوز: به ادعای مرکز عربی واشنگتن دی سی، شاید امید پزشکیان برای احیای استراتژی تعامل گسترده‌تر با غرب پس از ترور اسماعیل هنیه توسط اسرائیل که مهمان افتخاری مراسم تحلیف اش بود، اندکی کم رنگ شد. با این همه امروز حضور چهره‌هایی چون عباس عراقچی و محمدجواد ظریف کنار پزشکیان می‌تواند سیگنالی جدی برای غرب باشد دال بر این که ایران خواهان تعامل است، البته تعاملی سازنده.

دنیای‌اقتصاد: کمتر از ۴۸ ساعت پس از رای اعتماد نمایندگان مجلس به سید عباس عراقچی به عنوان وزیر امور خارجه، طرح برخی اظهارات وی درباره مذاکرات احیای برجام با واکنش‌ها و گمانه‌زنی‌های موافقان و مخالفان همراه شد. عراقچی در این‌باره گفت: «برجام به آن شکل فعلی که وجود دارد، به تعبیری قابل احیا نیست و حتما باید این سند دوباره باز شود، قسمت‌‌هایی از آن مورد تغییر واقع شود و مذاکرات جدیدی شکل بگیرد.»عراقچی شامگاه جمعه درگفت‌وگو با شبکه خبر و در تبیین سیاست خارجی دولت چهاردهم با بیان اینکه سیاست خارجی ما فراگیر و…

ايسنا: وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران گفت: ماموریت دیگر ما در کنار خنثی‌سازی تحریم‌ها، تلاش برای رفع تحریم‌هاست که این ماموریت خاص وزارت خارجه است. ما موضوع رفع تحریم‌ها به صورت شرافتمندانه را دنبال می‌کنیم.

عباس عراقچی، وزیر خارجه جدید ایران در نخستین مصاحبه با یک رسانه ژاپنی گفت: وزارت امور خارجه ایران در دوره جدید وارد عمل خواهد شد تا تنش‌ها با واشنگتن را مدیریت و روابط با کشورهای اروپایی را بازسازی کند؛ البته تنها در صورتی که آنها دست از رویکرد خصمانه خود بردارند و هدف وزارت خارجه احیای توافق هسته‌ای سال۲۰۱۵ و لغو تحریم‌ها خواهد بود. من در تبیین سیاست خارجی خود در مجلس شورای اسلامی بر هدف حیاتی لغو تحریم‌ها، به‌ویژه تحریم‌های یکجانبه، از طریق مذاکرات جدی، متمرکز و زمان‌مند در عین پایبندی به…

اقتصادنیوز: فرزند شهید فخری زاده با انتشار توئیتی به ادعای امیر حسین ثابتی علیه عراقچی واکنش نشان داد.

نام عراقچی در دهه ۹۰ با برجام و ظریف گره خورد، اما بازگشت دیپلمات کارکشته به عرصه سیاست خارجی، آن‌‌‌هم در سمت سکاندار اصلی، نگاه‌‌‌ها را به مواضع وی در چهار حوزه هسته‌‌‌ای، منطقه‌‌‌، شرق‌‌‌گرایی و اقتصاد معطوف داشته است. عراقچی که از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱ یکی از مذاکره‌کنندگان کلیدی هسته‌‌‌ای بود، از سال ۲۰۲۱ تاکنون سمت دبیری شورای راهبردی روابط خارجی را برعهده داشت و از این‌رو در حوزه منطقه نیز تجارب مذاکراتی کسب کرده است. اگر این عضو مشهور وزارت خارجه، وزیر شود باید پرونده‌‌‌های مهمی را هدایت کند…

سید عباس عراقچی، نامی آشنا در عرصه سیاست خارجی ایران، به‌ویژه در سال‌های مذاکرات هسته‌‌‌ای است؛ مردی که با چهره‌‌‌ای آرام و صدایی رسا، نمایندگی دیپلماسی ایرانی را در پیچیده‌‌‌ترین مذاکرات بین‌المللی برعهده گرفت و توانست نقش محوری را در دستیابی به توافق هسته‌‌‌ای برجام ایفا کند و اکنون احتمالا سکان وزارت خارجه ایران را به دست می‌گیرد. او که به زبان انگلیسی و به دلیل رشته تحصیلی‌‌‌اش، به اندیشه‌‌‌های سیاسی مسلط است، پس از حضور در دستگاه وزارت خارجه ایران به فردی اثرگذار و توانمند بدل شد. او را…

تسنیم: وزیر پیشنهادی امور خارجه همچنین در پاسخ به سوال نمایندگان در خصوص برجام گفت برجام دیگر قابل احیا نیست. در دولت چهاردهم هدف ما برجام نیست بلکه رفع تحریم‌ها است و در این مسیر به وحدت دیپلماسی و میدان معتقد هستیم.

دنیای اقتصاد: انریکه مورا، مذاکره‌‌‌کننده ارشد هسته‌‌‌ای اتحادیه اروپا در مراسم تحلیف رسمی پزشکیان شرکت کرد، اما هیچ هیات بلندپایه‌‌‌ای از کشورهای اتحادیه اروپا حضور نداشت. اندیشکده استیمسون در گزارشی به قلم الدار ممدوف، کارشناس سیاست خارجی مقیم بروکسل و یک دیپلمات سابق لتونی، به بررسی تبعات ترور اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس بر مذاکرات بین ایران و غرب پرداخت و نوشت :یکی دیگر از قربانیان ترور رهبر شاخه سیاسی حماس در تهران و در حالی که برای مراسم تحلیف رئیس‌‌‌جمهور جدید این کشور در آنجا حضور داشت،…

ايسنا: نایب رئیس اسبق مجلس شورای اسلامی نسبت به سخنان اخیر نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در دیدار با نخست‌وزیر اسرائیل واکنش نشان داد.

دنیای اقتصاد: مسعود پزشکیان، رئیس‌‌‌جمهور منتخب ایران، آمادگی خود را برای از سرگیری گفت‌‌‌وگو با واشنگتن در مورد مسائل هسته‌‌‌ای نشان داده و شخصیت‌‌‌های ارشد دولت وی نیز آمادگی‌شان را برای مذاکره حتی با رئیس‌‌‌جمهور احتمالی آینده، دونالد ترامپ، شخصی که مستقیما مسوول آغاز گره‌‌‌گشایی از ماجرای توافق هسته‌‌‌ای ۲۰۱۵ است، اعلام کرده‌‌‌اند. تریتا پارسی معاون اجرایی موسسه کوئینسی در مجله فارن پالیسی نوشت: با نزدیک شدن به انتخابات در ماه نوامبر، دولت بایدن نمی‌تواند به ایران تضمین‌‌‌های جامعی در مورد موضوعات…